A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Một giờ học sâu lắng: “Tìm hiểu Âm nhạc truyền thống Bắc Giang”

                              “Một em nhớ đôi bạn chung tình

Hai em nhớ yểu điệu

Ba em nhớ tiếng nói

Bốn em nhớ đến đôi người đồng tâm…”

Đó là lời ca trong bài hát quan họ “Mười nhớ” được cô giáo Nguyễn Thị Lan Phương và các em học sinh lớp 3D thể hiện trong tiết dạy thực nghiệm chương trình Giáo dục  địa phương lớp 3 với một nội dung “Hát quan họ” trong  chủ đề “Tìm hiểu Âm nhạc truyền thống Bắc Giang” tại trường Tiểu học Thị Trấn Tân An vào buổi sáng ngày 17/3/2022. Tham gia vào bài học có các thầy cô giáo là chuyên viên phòng GD&ĐT Yên Dũng, Sở GD&ĐT Bắc Giang, cô Đỗ Thị Minh Chính là tác giả cuốn Tài liệu Giáo dục địa phương  lớp 3 với chủ đề 5. Rời xa cô giáo và các bạn  nhỏ ấy rồi nhưng hình ảnh mềm mại của chiếc áo tứ thân, lời ca ngọt ngào bởi làn điệu Quan họ của cô và trò còn đọng lại trong trái tim tôi.

Từ phần xây dựng mục tiêu bài học, cô giáo đã bám sát vào CTGDPT 2018 để xây dựng nên những mục tiêu đặc thù và mục tiêu chung của bài học phù hợp với đối tượng học sinh lớp 3, cũng ngay từ đầu đã xác định được sự phân hóa theo các mức độ của các hoạt động học “biết, hiểu, thực hành, vận dụng”. Giáo viên đã sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học truyền thống và dạy học tích cực để tổ chức các hoạt động cho học sinh. Trong đó phương pháp đặc thù của môn Âm nhạc được đồng chí sử dụng linh hoạt. Trong quá trình tổ chức các hoạt động học đồng chí đã sử dụng học liệu đa phương tiện để giúp học sinh chiếm lĩnh kiến thức một cách dễ dàng.

Đặt chân đến lớp điều khiến tôi ấn tượng đầu tiên đó là không gian lớp học. Học sinh  được bố trí ngồi học theo hình chữ U. Một kiểu bố trí độc đáo, tinh tế, linh hoạt của giáo viên -  để tạo “ đất” cho cô và trò  “diễn” trong giờ học. Tiếp đó là những trang phục rất “quan họ” của các em học sinh và cô giáo cùng chiếc nón quai thao. Nhìn nét mặt của các em học sinh rạng rỡ, vui thích đã tạo tâm thế cho các em ngay từ tiết học chưa bắt đầu. Sau những lời nói chuyện nho nhỏ của đồng nghiệp nhỏ dần và mất hẳn thay vào đó là một giai  điệu da diết mượt mà vang lên kết hợp với một hình ảnh “liền anh”, “liền chị” mặc áo “mớ ba mớ bảy” và sự uyển chuyển của cô giáo cầm chiếc nón quai thao đang uốn mình theo nhạc điệu khiến chúng tôi cuốn hút theo. Sự vào bài tinh tế - nhẹ nhàng tạo cho học sinh một tâm thế thoải mái, cảm giác chơi mà học  - học mà chơi. Khi giai điệu nửa bài hát “Ngồi tựa mạn thuyền” kết thúc cô nhẹ nhàng đặt câu hỏi nêu vấn đề: “Các em có biết bài hát đó thuộc thể loại gì không?”. Những cánh tay giơ cao với những ánh mắt vui tươi ai cũng muốn được cô gọi. Bằng sự khéo léo kết hợp giữa trực quan, hình ảnh, âm thanh đồng chí đã tổ chức rất thành công cho các em tham gia hoạt động đầu tiên của bài học. Đó là hoạt động “Khởi động”. 

  Hoạt động Khởi động đầy cuốn hút

Sự kết nối mạch kiến thức trong các hoạt động của một bài học là một điều hết sức cần thiết. Các em hứng thú ở bước đầu sẽ là bàn đạp để các em tham gia vào các hoạt động sau khó hơn, sâu hơn cần sử dụng trí tuệ nhiều hơn để giải quyết vấn đề. Đối với học sinh lớp 3 thì những kiến thức về “Hát quan họ” là tương đối khó và xa lạ với các em. Để tổ chức cho các em hiểu về vấn đề đó quả thật không đơn giản. Khi đọc tài liệu  Giáo dục địa phương  ở chủ đề này, tôi cảm thấy còn xa lạ. Nhưng ở đây, đồng chí đã rất tinh tế chia nhỏ thành hai hoạt động nhỏ để học sinh dễ tìm hiểu và dễn nắm được kiến thức. Nếu như hoạt động “Khởi động” đang ở nốt “bổng” thì sang hoạt động “Khám phá” các em lại rơi vào nốt “trầm”. Nhưng nốt trầm ấy không tạo cho các em chán nản mà ngược lại đã tạo cơ hội cho các em được tư duy sâu. Việc học điềm tĩnh của các em khiến chúng tôi cuốn hút theo. Những ánh mắt dò tìm thông tin để hoàn thành  phiếu học tập trên kênh chữ cô giáo cung cấp điều đó cho chúng tôi cảm nhận được các em đang học một cách thật sự và nghiêm túc. Các em đang làm chủ để giải quyết vấn đề. Lúc này “cá nhân hóa việc học của học sinh” được thể hiện rất rõ rệt. Đó là một cách tổ chức dạy học cần thiết để hình thành năng lực cho từng cá nhân học sinh. Vậy qua việc tổ chức cho học sinh tìm hiểu về quan họ như: trang phục, cách biểu diễn, hình thức…. học sinh đã được hình thành và phát triển năng lực đánh giá và phân tích âm nhạc.

                                       Cá nhân hóa việc học của học sinh

          Để tổ chức việc học cho học sinh hình thành năng lực cảm thụ âm nhạc, đồng chí đã khéo léo cho học sinh xem video bài hát “Khách đến chơi nhà” đồng thời kết hợp gõ đệm. Tiếng đệm thanh thanh kết hợp với sự biểu diễn của cô khiến những học sinh có năng khiếu bắt đầu bộc lộ. Các em vừa nghe để cảm nhận giai điệu bài hát và vừa kết hợp múa tay, có em thì gõ nhịp xuống bàn. Điều đó chứng tỏ rằng mặc dù học sinh là chủ thể của hoạt động học nhưng vai trò tổ chức hướng dẫn của giáo viên luôn có vai trò rất quan trọng dẫn đến sự thành công trong việc học của học sinh. Vậy với cách tổ chức  kết hợp “trầm”, “bổng” đan xen giữa các hoạt động đã khiến cho học sinh không bị nhàm chán. Trong quá trình dạy, đồng chí đã hóa thân và nhập tâm vào liền chị trong giai điệu của bài hát quan họ. Thế nhưng đồng chí vẫn luôn tinh tế để ứng biến, quan sát việc học của học sinh và trợ giúp các em một cách kịp thời. Đồng thời linh hoạt trong cách thay đổi hình thức tổ chức khi học sinh gặp khó khăn. Điều đó được thể hiện khi giai điệu bài hát “Khách đến chơi nhà” kết thúc đồng thời cũng kết thúc phần biểu diễn của mình đồng chí đã đưa ra câu hỏi để cho học sinh tìm hiểu và cảm nhận về giai điệu của hát quan họ. “Lời ca, giai điệu của bài hát như thế nào?” Một câu hỏi tưởng chừng dễ nhưng lại khá khó với học sinh lớp 3 vì sự cảm nhận của các em còn hạn chế. Nếu các em biết thì chắc là đồng chí sẽ dùng phương pháp hỏi đáp. Nhưng khi đặt câu hỏi nhìn thấy ánh mắt của học sinh gặp khó khăn đồng chí đã linh hoạt chuyển hình thức tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm đôi. Đó là một nghệ thuật trong quá trình dạy học và đó cũng chính là một điều cần thiết để dạy theo hướng tiếp cận năng lực học sinh - khi học sinh gặp khó khăn thì giáo viên phải chủ động thay đổi hình thức tổ chức để học sinh làm chủ hoạt động học. Nếu không thay đổi thì nhiều học sinh sẽ bị bỏ rơi.

Cô trò say sưa với lời ca giai điệu bài hát "Khách đến chơi nhà"

 Để  giảm bớt sự kéo dài thời gian giữa hai tiết học cô Lan Phương đã rất thông minh khi lựa chọn trò chơi Bí mật các mảnh ghép. Khi tham gia trò chơi các em đã đươc cùng nhau hợp tác, chia sẻ hoàn thành nội dung trò chơi. Các em đã tìm ra điều bí mật đó là trang phục của liền anh liền chị sử dụng khi trình diễn bài hát quan họ rất hợp lý và hay. Thông qua trò chơi năng lực, phẩm chất của học sinh được phát triển.

 Học sinh thích thú với trò chơi "Bí mật mảnh ghép"

Trò chơi khép lại, các em lại hào hứng đến với hoạt động thực hành, vận dụng những điều mình vừa trải nghiệm tìm tòi. Không khí lớp học bắt đầu nóng lên với tiếng nhạc của bài “Mười nhớ”. Tà áo cô tung bay với cánh tay múa rẻo cùng với tiếng nhạc da diết khiến cho các em học sinh em nào cũng muốn đứng ngay dậy để biểu diễn. Mặc dù mới chỉ được nghe cô và nghe nhạc qua 1, 2 lần cùng kết hợp với gõ đệm mà các em đã thuộc giai điệu của bài hát. Có em học sinh Nghĩa  khi được cô mời lên hát 4 câu đầu quả thật giọng ca của em khiến tất cả các thầy cô bất ngờ và không chỉ riêng  bản thân tôi mà các thầy cô cũng phải thốt lên rằng “Em hát hay quá!”. Em hát đúng cả những chỗ luyến đưa, cao độ, trường độ. Có lẽ đến giờ tôi vẫn ấn tượng với giọng ca của em nam học sinh đó. Một học sinh lớp 3 nhưng giọng ca làm tan chảy trái tim của thầy cô và các bạn trong lớp. Và sau đó lần lượt, lần lượt từng em học sinh được hát được thể hiện. Quả thật sự tương tác giữa cô và trò lúc này khiến chúng tôi ngưỡng mộ. Cô làm mẫu hướng dẫn trò thể hiện ngôn ngữ cơ thể để biểu diễn. Trò tham gia rất hăng say. Trong hoạt động này với cách thức tổ chức như vậy đồng chí Phương đã hình thành cho học sinh được năng lực biểu diễn vô cùng hiệu quả.

                          Màn biểu diễn ấn tượng của cô và trò

 Đến phần cuối tiết học là màn biểu diễn liền anh liền chị giữa cô giáo và học sinh Vinh. Em chia sẻ rằng em đã được mẹ dạy hát quan họ từ khi em lên 4 tuổi. Và bài hát em thích là bài “Cây trúc xinh”. Em xung phong lên với bộ quần áo tứ thân nhìn em da dáng như một “liền anh tí hon”.

                                                Cô giáo và bạn Vinh biểu diễn

Với điệu bộ cử chỉ rất điệu nghệ và chuyên nghiệp. Quả thật lúc này tôi thầm nghĩ nếu không có những giờ học như thế này thì liệu có phát hiện được những em học sinh có tố chất, có năng khướu hát quan họ như vậy không? Trong tình hình dịch bệnh đã hơn 3 tuần các em không được đến trường. Vậy mà hôm nay khi tham gia một giờ học các em đã làm cho chúng tôi thật sự bất ngờ về tài năng của bọn chúng. Qua đây tôi thiết nghĩ trong quá trình dạy học nếu trao cho các em cơ hội thì các em sẽ thể hiện được những sở trường của bản thân và việc  phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng khướu là vô cùng cần thiết. Và trong quá trình dạy học phải luôn tôn trọng từng cá thể trong một tập thể và hãy để các em phát triển theo thế mạnh của bản thân. Thông qua tiết học các em đã biết và hiểu về hát quan họ, bồi đắp cho các em tình yêu quê hương đất nước. Càng tự hào về nơi mình đã sinh ra để từ đó  biết làm những việc vừa sức với bản thân để bảo tồn, phát huy hát Quan họ ở tỉnh mình. Với sự thành công của tiết học này tôi thấy chủ đề của tác giả viết ra nội dung phù hợp với đối tượng học sinh lớp 3.

Trong buổi chia sẻ sau giờ học, các thầy cô tại điểm cầu Sở GD&ĐT Bắc Giang đã có những nhận xét, đánh giá cao cho công tác chuẩn bị của nhà trường, của giáo viên và học sinh trong việc tổ chức dạy thực nghiệm tài liệu Giáo dục địa phương lớp 3 chủ đề 5; Đặc biệt cô giáo Đỗ Thị Minh Chính, tác giả của cuốn tài liệu chia sẻ: “Tôi thật hạnh phúc khi có những đồng nghiệp như vậy, cảm ơn các thầy cô và các em học sinh trường tiểu học Thị trấn Tân An đã hiểu, đã vận dụng rất phù hợp tài liệu địa phương lớp 3 chủ đề 5 vào thực tiễn, đó chính là nguồn động lực to lớn thôi thúc những người viết sách như chúng tôi,..”

Giờ học đã khép lại mà dư âm của nó vẫn còn vang mãi. Những giai điệu mượt mà, êm ái khi trầm, khi bổng lại hiện lên trong tâm trí tôi. Tôi cảm thấy biết ơn đồng tác giả đã viết ra cuốn tài liệu “Chương trình giáo dục địa phương lớp 3” này cũng như thầm cảm ơn cô giáo Đỗ Thị Minh Chính đã viết ra chủ đề “Tìm hiểu âm nhạc truyền thống Bắc Giang” để bản thân tôi hiểu rõ hơn về các thể loại âm nhạc truyền thống của tỉnh nhà, cũng như làm cho tôi sống lại những ngày thơ ấu được nghe những bài dân ca mượt mà của bà, của mẹ. Từ đó bản thân càng cảm thấy vinh dự và tự hào hơn khi mình được sinh ra ở quê hương  Bắc Giang yêu dấu.  

                                                    Giáo viên: Hà Thị Hòa

                            Trường Tiểu học Thị Trấn Tân An - Yên Dũng- Bắc Giang .

 

 

         

 

 


Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết